Ik heb heel lang een beetje moeite gehad met stil zijn. Nee dat klopt niet. Ik heb nooit moeite gehad met stil zijn, maar wel als het om stilte in een gesprek ging.
Zodra er een stilte ontstond, ontstond er ook meteen een soort van paniek in mijn hoofd. Alle radertjes gingen heel hard draaien op zoek naar woorden, waarmee ik de stilte kon vullen. Ik voelde mij ook aangesproken als er een stilte was om iets te zeggen. Als eerste. Maakte niet uit wat, maar juist dat, dat het niet uitmaakte wat, leverde nog meer paniek op. Want er waren zoveel woorden en welke zouden nu passend zijn zonder stom te klinken, zonder ineens de situatie een hele andere kant op te jagen, omdat ik nou net dat ene woord zou uitspreken, waarmee de hele sfeer om zeep geholpen zou kunnen worden.
Ik heb mij heel vaak zitten opvreten tijdens stiltes.
Ik kon er niets mee, ik wist niet hoe ik er mee om moest gaan, ik wist niet waarom ze er waren en ik wist ook niet wat de bedoeling ervan was. En ik voelde mij zeer ongemakkelijk daardoor. De stilte met een ander.
Terwijl aan de andere kant, kan ik juist ook heerlijk genieten van stilte.
Want door de stilte worden de andere geluiden juist vergroot. De regen klinkt nog melodieuzer. Het tikken van de klok als een heerlijk ritme waarop ik mee kan bewegen. Het horen van mijn eigen ademhaling wat rustgevend effect heeft. Dat is de stilte van alleen zijn. De stilte waar ik mij heel gemakkelijk bij voel.
Echter is nog een andere soort stilte. Door juist niet de stilte te vullen met woorden of geluiden van buitenaf, brengt deze stilte beweging. Door niet in te grijpen, te vullen of aan te passen, maar het gene wat er gebeurt te laten gebeuren in stilte, ontstaat er iets magisch.
Door te leren werken met stiltes, heb ik mogen ervaren wat stilte in werking kan zetten.
Door geen antwoord of reactie te geven op de vraag van de ander, gaat de ander opzoek bij zichzelf naar het antwoord. Door niet meteen jouw mening, ervaring, troost of wat dan ook op een dienblad aan te bieden, gun je de ander het bij zichzelf te komen. Door niet meteen iemand te kalmeren, wanneer deze heel verdrietig is of misschien wel heel boos, maar die persoon even die emotie te laten ervaren, gun je ook die persoon om te ervaren wat er onder die emotie zit.
Kalmeren, troosten, advies, mening geven zijn allemaal gedragen, die wij gewend zijn te gebruiken zodra we merken dat de ander een behoefte heeft. Als het kind gaat huilen, zal de moeder het gaan troosten. Maar wat we daarmee doen is onbewust de emotie stopzetten. Het lichaam krijgt dan het signaal je moet stoppen met huilen, jouw verdriet mag er niet zijn of niet te lang duren. Ondanks dat het goed bedoeld is van de moeder, want je wilt immers niet dat je kind verdriet heeft. Of als het kind heel boos is, krijgt het te horen zich te gedragen en niet aan te stellen. Wij hebben dit als klein kind meegekregen en vele van ons dragen dit als volwassenen verder uit. Met als gevolg dat we het lastig vinden om te gaan met de emoties van een ander, maar ook van onszelf.
En dan heb je daar die stiltes. Die stilte waarin ik dacht aan te voelen, of aannam, dat de ander zich net zo ongemakkelijk voelde zoal ik mij voelde. En ik wilde niet dat de ander zich ongemakkelijk ging voelen en dus was ik driftig op zoek naar iets om de stilte te vullen. Je raadt het al, ik probeerde de emotie stop te zetten. Zowel mijn eigen als die van de ander.
Nu laat ik de stiltes het werk doen.
De stiltes zijn er om even letterlijk stil te staan met wat er ook op dat moment gaande is. Om even iets te laten bezinken, om even te genieten, of even ongemakkelijk te voelen, om even te checken hoe het met mij is in verbinding met de ander. En ik gun ook de ander om even die stilte te kunnen ervaren. En ik weet ondertussen ook dat een stilte altijd aanzet tot een beweging. Het is nooit voor altijd stil. Er volgt altijd een echo.
